Oczko wodne, kaskada, wodospady i wodogrzmoty w naszym ogrodzie.

Planując wykonanie oczka wodnego, kaskady czy innego elementu wodnego, musimy zadecydować, jakich materiałów użyć, aby uzyskać najlepsze i najpewniejsze uszczelnienie, które nie musi wiązać się z dużymi kosztami, a może zapewnić trwałość na długie lata.

Oczko wodne stanowi wspaniały element każdego ogrodu, aby je dodatkowo uatrakcyjnić warto pomyśleć o zbudowaniu specjalnych kaskad, wodospadów lub wodogrzmotów. Jest to sposób, aby wodę w ogrodowym oczku wodnym wprawić w ruch. Wypoczynek w takim miejscu może być bardzo relaksujący, szczególnie dla osób lubiących szum wody.

Przed przystąpieniem do budowy jakiegokolwiek elementu w naszym ogrodzie musimy zdecydować się na odpowiedni materiał, który zapewni wystarczające uszczelnienie. Do wyboru mamy wiele opcji:

1. Folia najczęściej wybierany sposób, jest to metoda prosta i w zasadzie nikt nie powinien mieć problemów z samodzielnym wykonaniem uszczelnienia tą technologią.
   Gdy już zdecydowaliśmy się na użycie folii, pora wybrać właściwy rodzaj. Najtańszym, lecz także niestety najsłabszym materiałem jest folia z polietylenu (PE). Sztywnieje ona pod wpływem mrozu i może pękać, zaś widoczny brzeg na skutek kontaktu z powietrzem i promieniowaniem ultrafioletowym staje się kruchy. Folie tego typu rzadko wytrzymują więcej niż 3 sezony.
   Najpopularniejszą jest folia z polichlorku winylu (PVC). Tworzywo to jest wytrzymałe i odporne na niekorzystne warunki. Trwałość folii z PVC może wynieść nawet ponad 25 lat. Można ją kleić za pomocą specjalnego kleju do PVC, co pozwala załatać ewentualne dziury prowadzące do przecieków. Folia ta jest dość elastyczna.
   Gdy już wybierzemy rodzaj foli, musimy zdecydować się na odpowiednią grubość, maksymalna polecana to 0,6 mm, ponieważ grubszą będzie nam gorzej formować, ze względu na większą sztywność. Pamiętajmy, aby folia wystawała nieco poza brzegi. Jeżeli używamy kilku oddzielnych kawałków folii, układamy je tak, aby kawałki foli położone wyżej zachodziły na fragmenty położone niżej. Folię pokrywamy żwirem na tyle grubo, aby zakryć folię, a brzegi przygniatamy kamieniami, jeżeli mają ostre krawędzie warto zastosować dodatkowo warstwę geowłókniny lub siatkę z PVC. Szpary miedzy kamieniami wypełniamy gliniastą ziemią i sadzimy rośliny wodne.
   Do jej zalet możemy zaliczyć: niski koszt i łatwość układania; elastyczność; odporność na niskie temperatury; dużą trwałość. Wady: konieczność maskowania obrzeży.
2. Wykładzina EPDM jest to materiał, który układa się podobnie jak folię, jednak charakteryzuje się on bardzo dobrą elastycznością, co chroni ją przed uszkodzeniem przez korzenie i wystające kamienie. Jest jednym z najlepszych i najtrwalszych materiałów stosowanych do budowy oczek wodnych, stawów, kanałów nawadniających. Sprzedawana jest z beli o szerokości od 1,7 do ponad 7 m lub w arkuszach o różnych wymiarach.
   Do zalet możemy zaliczyć: dużą elastyczność; odporność na niską temperaturę; możliwość reperacji; bardzo długą trwałość oraz odporność na promieniowanie UV. Wady: wysoka cena.
3. Gotowe elementy z laminatów bardzo łatwo ułożyć i połączyć, ich zastosowanie wiąże się jednak z koniecznością dobrego zamaskowania, dlatego po bokach mają płytkie rynny, w których sadzi się rośliny błotne i wodne. Dostępne na rynku moduły mają postać odcinków prostych, łuków lub imitują stopnie kaskady, mogą kolorem przypominać naturalne skały, być oklejone drobnymi kamykami lub piaskiem.
   Do zalet zaliczyć można: szybki i łatwy montaż; niewielki ciężar; możliwość tworzenia rozmaitych kombinacji modułów. Wady: możliwość pękania; sztuczny wygląd.
4. Laminaty wylewane czyli żywice epoksydowe, charakteryzują się dużą trwałością. Wylewa się je co najmniej trzema warstwami na ziemi wyłożonej siatką z włókna szklanego. Ostatnią warstwę żywicy zabarwia się, dzięki czemu imituje kamienie lub ziemię.
   Do zalet można zaliczyć: możliwość wykonywania różnych kształtów; trwałość; prosta konsystencja; wysoka odporność na uszkodzenia i mróz. Wady: wysoki koszt; ciężko wykonać samemu.
5. Siatkobeton jest to beton wzmocniony siatką. Wykonujemy poprzez wlewanie betonu na ułożoną w wykopie i wcześniej uformowaną miękką, metalową siatkę o małych oczkach, która zapobiega kruszeniu się. Warstwa betonu powinna mieć kilka centymetrów grubości. Jednocześnie kształtujemy brzeg strumienia tworząc zagłębienia na rośliny. Jest to metoda dość pracochłonna i niełatwa do wykonania amatorsko.
   Do zalet możemy zaliczyć: możliwość formowania dowolnych kształtów; trwałość; niski koszt. Wady: pracochłonna; mało naturalny wygląd kaskady.
6. Maty bentonitowe - jest to nowoczesne i ekologiczne rozwiązanie. Mata ta zbudowana jest z 2 warstw włóknin, pomiędzy którymi "wszyty" jest bentonit luzem (dodatkowo, na matę jest naklejona specjalna folia). W momencie uszkodzenia maty, przebicia przez korzenie drzew, przegryzienia przez zwierzęta ziemne, "sprężony" bentonit załata nieszczelność. Należy wiedzieć, że bentonity zapewnią nam szczelność oczka wodnego tylko wówczas, gdy będą dociśnięte gruntem, alternatywnie betonem. Jest więc najskuteczniejszą metodą, dającą bardzo dobre efekty na dziesięciolecia, jednak z uwagi na bardzo wysoki koszt oraz możliwość wykonania tylko przez specjalistyczne firmy z odpowiednim sprzętem jest to metoda stosowana najrzadziej.

Jak zbudować kaskadę ogrodową?

Idealna kompozycja ogrodowa, a w tym przypadku kaskada to element, odzwierciedlający wygląd przyrody. Kaskady w oczku wodnym mogą przybierać różne kształty oraz rozmiary, to jak będą wyglądać zależy od naszej fantazji, posiadanych środków oraz ilości włożonej w ich tworzenie pracy, jednak efekt końcowy wart jest poświęcenia. Zanim rozpoczniemy wykonywanie takiej kaskady, powinniśmy się zastanowić nad jej typem, mamy do wyboru:

1. Kaskadę z tworzywa sztucznego, która tworzy imitację prawdziwej skały.
2. Kaskadę z naturalnego kamienia jest najciekawsza, ale wymaga dużej wprawy w ułożeniu. Nie zaleca się stosowania do zabudowy skały wapiennej, gdyż woda szybko ją wymyje oni otoczaków, ponieważ wyglądają mało naturalnie, idealnie sprawdzą się kamienie o ostrych krawędziach, duże płaskie lub drobne.
3. Folie z wtopionym żwirem, ułatwia ona uszczelnienie cieku wodnego wykonanego z naturalnego kamienia. Jej zaletą jest łatwość i szybkość montażu.
4. Kaskada z drewna, w takim przypadku najlepiej wykorzystać wydrążone konary drzew, należy jednak pamiętać, że drewno nie jest w tym przypadku materiałem trwałym, ponieważ butwieje poprzez kontakt z wodą.

Przeczytaj także - Jak zrobić oczko wodne?

Kolejnym etapem naszej pracy jest usypanie specjalnego wzniesienia przy oczku oraz uformowanie go, będzie to stanowiło konstrukcję całej kaskady. W nasypie drążymy koryto strumienia i tworzymy stopnie, ukosy i kaskady. Wskazane jest, aby woda nie spływała cały czas w dół po skosie, a raczej zbierała się w niewielkich zagłębieniach na każdym ze stopni kaskady.
Dno koryta wygrabiamy, usuwamy wystające kamienie, resztki roślin i korzeni. Następnie rozkładamy materiał do uszczelnienia płynącego strumienia.
Następnym punktem wykonywania kaskady jest wykopanie kanału wzdłuż uformowanego koryta, którym będzie biegła rura podłączona do pompy (może to być wąż ogrodowy, lub rura plastikowa), doprowadzająca wodę z oczka wodnego na szczyt. Jeżeli rura, w celu jej ukrycia, będzie zanurzona w zbiorniku utworzonym na szczycie strumyka, konieczne jest zastosowanie zaworu zwrotnego. Górny koniec rury może być też umieszczony ponad powierzchnią wody i ukryty kawałkiem skały.
W ostatnim etapie samodzielnego wykonywania kaskady przechodzimy do obłożenia jej brzegów fragmentami skał i kamieniami. Po uruchomieniu przepływu wody, przekonamy się czy brzegi strumienia utworzyliśmy w odpowiedni sposób.

Budując kaskadę ogrodową musimy pamiętać, aby doprowadzić wodę na szczyt konstrukcji i odprowadzić jej nadmiar z oczka wodnego. W tym celu konieczne jest dobranie odpowiedniej pompy. Do zasilania kaskad wodnych służą specjalnie do tego przystosowane pompy o dużej wydajności, tu najlepiej sprawdzi się pompa głębinowa, którą należy umieścić w najniższym miejscu oczka wodnego, najlepiej na kamiennej podstawie, aby nie wciągała zanieczyszczeń (jest to szczególnie ważne w przypadku pomp do wody czystej). Cała instalacja musi być wykonana z materiałów odpornych na działanie niskiej temperatury, a jej poszczególne elementy muszą być ukryte wewnątrz lub z boku konstrukcji.

Przez kilka najbliższych dni od włączenie pompy, dokładnie obserwujemy nasze kaskady. Jest to dobry moment, by nanieść ostateczne poprawki, a także skorygować ewentualne błędy. Sprawdzamy, czy nie ma żadnych wycieków oraz czy woda spływa takim korytem, jakie dla niej wyznaczyliśmy.

Wodospady i wodogrzmoty

Innym efektownym elementem naszego ogrodu sąsiadującym z oczkiem wodnym może być wodospad lub wodogrzmot. W tym przypadku obieg wody będzie przebiegał podobnie jak w przypadku wcześniej omówionych konstrukcji, z tą różnicą, że woda nie spływa strumieniem przez kilka ułożonych kaskad wodnych. Jej ujście znajduje się nad górnym końcem płaskiej skały, wykonanie takiej konstrukcji, ze względu na ciężar skały, a także strome nachylenie zbocza, wiąże się z koniecznością zastosowania wzmocnienia np. zaprawy murarskiej. Umacniamy nasyp i spoczywające na nim skały oraz brzeg oczka, elementy umocnień dobrze jest odpowiednio zamaskować, aby nie psuły końcowego efektu.

Ciekawym elementem może być wodogrzmot, aby go wykonać konieczne jest, na dnie oczka, w miejscu gdzie wpada do niego woda spływająca z pionowej skały, umieszczenie odpowiednio wyprofilowanego głazu, którego powierzchnia musi wystawać ponad powierzchnię wody w zbiorniku, aby uzyskać efekt uderzania wody o głaz i jej efektownego rozbryzgiwania się. Ze względu na rozmiary i ciężar użytego tutaj głazu, może się okazać, iż brzegi oczka wyłożonego folią nie będą odpowiednio wytrzymałe, tak wiec jeżeli planujemy wykonanie wodogrzmotu zadbajmy o odpowiednio wytrzymałą konstrukcję samego zbiornika.

Krystaliczna woda - jak to uzyskać i utrzymać ?

Krystaliczną wodę w oczku można uzyskać stosując kilka zasad. Najważniejsze jest, aby oczko nie znajdowało się w miejscu całkowicie nasłonecznionym, ponieważ to właśnie promienie słoneczne są główną przyczyną rozwoju glonów. Promienie słońca wpływają również na przegrzewanie się zbiorników, co oddziałuje negatywnie na wszystkie organizmy żywe, znajdujące się w naszym oczku.

Nie zaleca się sadzenia drzew w bliskim sąsiedztwie oczka, ponieważ spadające liście w dużym stopniu zanieczyszczają naszą wodę.

Innym czynnikiem wpływającym na jakość wody, jest odpowiedni dobór zestawu filtracyjnego. Zarówno filtr jak i pompa powinny być dostosowane do wielkości zbiornika. Dobieramy taką pompę, która zapewni przepompowywanie wody minimum 1 raz w ciągu 2 godzin. Często używana jest także lampa UV, która poprzez promieniowanie ultrafioletowe zabija drobnoustroje jak i niektóre glony. Zastosowanie jej przed filtrem pozwala na natychmiastowe wyłapanie przez mechanizmy czyszczące obumarłych cząstek.

Ciekawym sposobem na polepszenie stanu wody w filtrze jest zastosowanie w nim warstwy kwaśnego torfu włóknistego, dodatkowo przed torfem warstwy zeolitu i za torfem gąbkę do wstępnego mechanicznego oczyszczenia filtrowanej wody, taka metoda daje dużo lepsze efekty oczyszczania, niż zastosowanie samego filtra.