Jak sadzić pomidory w szklarniach i tunelach z rozsady?

Pomidory to jedne z najchętniej uprawianych warzyw w przydomowych ogrodach, szklarniach i na działkach. Kuszą intensywnym smakiem, soczystością i ogromną liczbą odmian, od drobnych koktajlowych po mięsiste i słodkie "bawole serca". Aby jednak cieszyć się obfitymi plonami przez długie tygodnie, należy zadbać o właściwe ich sadzenie i pielęgnację, od których zależy zdrowy wzrost roślin i wysoka jakość owoców. Uprawa pomidorów w szklarni pozwala lepiej kontrolować warunki ich rozwoju, przyśpieszyć zbiory oraz wydłużyć czas plonowania, a także chronić je przed niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi, chorobami i szkodnikami.

W naszym artykule podpowiadamy, jak sadzić pomidory z rozsady w szklarni lub tunelu foliowym, kiedy najlepiej to robić oraz jak przygotować podłoże. Jeśli chcesz uzyskać zdrowe rośliny oraz smaczne i obfite plony, ten poradnik jest dla Ciebie.

Zalety uprawy pomidorów w szklarni i tunelu foliowym

Jako że pomidory należą do roślin lubiących światło i ciepło, szklarniowa lub tunelowa ich hodowla to sprawdzony sposób na wcześniejsze i bardziej obfite zbiory. Dzięki osłonie ogrodnicy mają znacznie większą kontrolę nad temperaturą, wilgotnością i ochroną przed czynnikami zewnętrznymi w porównaniu z uprawą w gruncie. Co jeszcze przemawia za takim rozwiązaniem?

Wcześniejsze zbiory

W szklarni można rozpocząć hodowlę znacznie wcześniej niż w gruncie, co oznacza, że pomidory szybciej zakwitną i zaowocują, a Ty będziesz cieszyć się świeżymi warzywami dużo wcześniej.

Ochrona przed zimnem i zbyt intensywnymi opadami

Uprawa pod osłoną chroni rośliny przed przymrozkami, intensywnymi deszczami, gradem czy silnym wiatrem. Jest to szczególnie ważne wiosną i jesienią, gdy pogoda bywa bardzo zmienna.

Mniejsze ryzyko chorób i szkodników

Choć w szklarni również należy obserwować rośliny pod kątem objawów chorobowych, to jednak odpowiednia cyrkulacja powietrza i kontrola warunków znacznie ograniczają ryzyko infekcji grzybowych czy ataku szkodników, które w gruncie są znacznie trudniejsze do opanowania.

Lepsze warunki rozwoju

W zamkniętej przestrzeni pomidory mają zapewnione stabilniejsze warunki termiczne i wilgotnościowe, co sprzyja ich rozwojowi i owocowaniu. Rośliny te są mniej narażone na stres i mogą skupić się na owocowaniu.

Większe i smaczniejsze owoce

Dzięki bardziej sprzyjającym warunkom uprawy, pomidory szklarniowe są często bardziej jędrne, intensywniej wybarwione i mają pełniejszy smak.

Jak przygotować szklarnię i tunel przed sadzeniem pomidorów?

Bardzo ważnym etapem przed sadzeniem pomidorów w szklarni lub tunelu foliowym jest odpowiednie przygotowanie tych miejsc, co zapewni roślinom optymalne warunki do wzrostu i bogate plonowanie.

Sprzątanie i dezynfekcja wnętrza

Z wnętrza osłony należy usunąć wszelkie resztki po przednich uprawach: stare rośliny, liście, chwasty oraz martwe korzenie i łodygi. Jeśli niebyły porażone chorobami, można je wywieźć na kompost. Następnie warto umyć konstrukcję szklarni lub tunelu, czyli szyby lub folię, półki i ramy.

Jeśli w poprzednim sezonie występowały choroby, należy dokonać dezynfekcji, aby pozbyć się groźnych patogenów, np. grzybów i bakterii. Można użyć preparatów ekologicznych lub chemicznych (np. środki siarkowe, wapno palone). Dezynfekcji może też wymagać gleba, zwłaszcza jeśli uprawiasz pomidory kolejny sezon w tym samym miejscu.

Uprawę pomidorów w szklarni należy zacząć od jej wysprzątania oraz przygotowania podłoża.

Przygotowanie i wzbogacenie podłoża

Gleba w szklarniach jest intensywnie eksploatowana, dlatego wymaga szczególnej troski, tym bardziej że pomidory lubią ziemię żyzną i bogatą w próchnicę. Zacząć należy od jej przekopania, aby ją spulchnić i napowietrzyć. Przy okazji przekopywania dobrze jest od razu wzbogacić podłoże kompostem, obornikiem lub specjalnym podłożem do warzyw. Warto tez zbadać odczyn gleby. Pomidory preferują lekko kwaśną lub obojętną o pH (5, 5 - 6, 8). Jeśli jest za kwaśna (poniżej 5, 5), można ją zwapnować, a jeśli zbyt zasadowa - zastosować torf.

W przypadku intensywnej uprawy, zwłaszcza jeśli w poprzednich sezonach występowały problemy z chorobami, zaleca się wymianę wierzchniej warstwy gleby (około 20 - 30 cm) co 2 - 3 lata. Pozwoli to zapobiec wyjałowieniu i nagromadzeniu się patogenów.

Sprawdzenie systemu nawadniania i wentylacji

Istotnym elementem hodowli w szklarni jest dobrze działający system podlewania, więc upewnij się, że linie kroplujące lub zraszacze działają sprawnie. Zadbaj też o odpowiednią wentylację. Zbyt wysoka wilgotność i brak wymiany powietrza sprzyjają rozwojowi grzybowych chorób pomidorów.

Terminy sadzenia pomidorów z rozsady

Właściwy czas na sadzenie pomidorów z rozsady ma duże znaczenie dla powodzenia uprawy. Zbyt wczesne wysadzenie może narazić je na chłody, a zbyt późne - ograniczyć długość sezonu wegetacyjnego i obniżyć plony.

W szklarniach ogrzewanych pomidory można sadzić od połowy kwietnia. Chociaż niektórzy mówią nawet o połowie lutego i wtedy można je uprawiać dwukrotnie w ciągu roku.

Natomiast w szklarniach nieogrzewanych bezpieczniejszym terminem będzie koniec kwietnia lub początek maja, po ustąpieniu nocnych przymrozków. W tunelach foliowych, gdzie temperatura bardziej się waha, rozsady najlepiej sadzić od połowy maja.

Wielu ogrodników zaleca sadzić pomidory dopiero po tzw. zimnej Zośce i zimnych ogrodnikach, kiedy to ryzyko wystąpienia przymrozków jest już bardzo niskie. Jeśli prognozowane są jeszcze niskie temperatury, dobrze jest dodatkowo zabezpieczyć sadzonki np. grubą agrowłókniną. Warto obserwować prognozy pogody i upewnić się, że noce są już ciepłe, a gleba nagrzana.

W ochronie pomidorów przed chłodem pomocna jest agrowłóknina.

A jeśli mimo przestrzegania tych terminów, nadejdą nocne przymrozki, możesz dogrzać szklarnię lub tunel płomiennikiem gazowym HELENA.

W momencie sadzenia rozsada pomidorów powinna mieć około 6 - 8 tygodni, mierzyć 20 - 30 cm wysokości, posiadać dobrze rozwinięty system korzeniowy, kilka liści właściwych oraz mocną, nieprzerośniętą łodygę.

Jak prawidłowo sadzić pomidory z rozsady?

Sadzenie pomidorów z rozsady, to istotny etap uprawy, który decyduje o ich późniejszym wzroście i plonowaniu. Prawidłowo wykonany zabieg zapewni roślinom dobry start i silny system korzeniowy.

Hartowanie rozsady

Przed wysadzeniem sadzonek pomidorów do szklarni lub tunelu trzeba je zahartować, czyli stopniowo przyzwyczaić do warunków zewnętrznych. W tym celu na około 7 - 10 dni przed planowanym sadzeniem należy je wystawiać codziennie na zewnątrz, początkowo na 2 - 3 godziny w miejscu osłoniętym, stopniowo wydłużając czas ekspozycji i wystawiając je na coraz więcej słońca i wiatru. Na noc wciąż chowaj je do pomieszczenia, zwłaszcza jeśli temperatura spada poniżej 10°C. Ogranicz też wtedy podlewanie. Dzięki temu rośliny lepiej zniosą zmianę środowiska.

Przed wysadzeniem do szklarni rozsadę należy zahartować.

Moment i warunki sadzenia

Najlepiej sadzić pomidory wtedy, gdy temperatura gleby wynosi co najmniej 12 - 14°C, a noce są już ciepłe. Warto wybrać pochmurny dzień lub późne popołudnie, kiedy słońce nie operuje już tak intensywnie, by uniknąć szoku słonecznego.

Przygotowanie rozsady

Na kilka godzin przed sadzeniem obficie podlej rozsadę. Wilgotna bryła korzeniowa łatwiej wyjdzie z doniczki i mniej ucierpi podczas przesadzania. Warto też usunąć 1 - 2 pary liści, co pozwoli sadzić rośliny głębiej. Sprzyja to tworzeniu dodatkowych korzeni na łodydze.

Istotnymi etapami sadzenia pomidorów jest przygotowanie rozsady oraz dołków i podłoża.

Przygotowanie dołków i podłoża

Dołki dla pomidorów powinny mieć głębokość około 20 - 30 cm, ale trzeba mieć na uwadze to, że muszą pomieścić bryłę korzeniową wraz z częścią łodygi, więc czasem powinny być głębsze.

Rozstaw między sadzonkami powinien wynosić w rzędzie 40 - 50 cm od siebie oraz 60 - 70 cm między rzędami. Zapewni im to przestrzeń do wzrostu, dostęp do światła oraz ruch powietrza, co zapobiega chorobom.

Na dno każdego dołka warto wsypać garść kompostu, obornika granulowanego lub odrobinę popiołu drzewnego, który jest bogaty w potas.

Sadzenie sadzonek

Przystępując do wysadzania pomidorów chwyć roślinę u podstawowy łodygi, odwróć doniczkę i ostrożnie wyjmij sadzonkę. Unikaj szarpania i uszkadzania korzeni. Umieść sadzonkę w przygotowanym dołku. Pamiętaj, aby wsadzać je głębiej, niż rosły w pojemniku, aż do poziomu usuniętych dolnych liści. Łodyga ma zdolność tworzenia korzeni przybyszowych z każdego miejsca, które znajdzie się w ziemi. Głębsze sadzenie sprzyja rozwojowi silniejszego i bardziej rozbudowanego systemu korzeniowego, a co za tym idzie pozwala na lepsze pobieranie wody i składników odżywczych z gleby.

W przypadku wyciągniętej rozsady (ma cienką i długą łodyżkę) można posadzić ją jeszcze głębiej lub po skosie, lub w kształcie litery L, a nawet poziomo w płytkim rowku, tak by tylko wierzchołek wystawał nad ziemię. Cała zakopana jej część wytworzy korzenie.

Następnie delikatnie zasyp korzenie i część łodygi ziemią i lekko ją uciśnij wokół rośliny, aby usunąć kieszenie powietrzne i zapewnić dobry kontakt z podłożem.

Na koniec obficie podlej każdą świeżo posadzoną roślinkę. Pomoże to ziemi osiąść i nawilżyć korzenie.

Podwiązywanie pomidorów

Wkrótce po posadzeniu warto przygotować podpory dla pomidorów, do których można je podwiązać. Mogą one być w postaci solidnych palików wykonanych z drewna, metalu lub bambusa i w miarę wzrostu sznurkiem wiąże się do nich krzaki. Paliki te wbija się obok każdej rośliny. Najlepiej to zrobić zanim system korzeniowy się rozwinie i zostanie uszkodzony. Palik powinien być na tyle wysoki, aby w przyszłości podtrzymać całą roślinę.

Innym rodzajem podpory może być drut rozciągnięty wzdłuż rzędu, do którego można podwiązać roślinę sznurkiem. Pamiętaj, aby węzeł nie był zbyt ciasny i pozwalał łodydze na swobodny wzrost, nie raniąc jej. Podwiązuj roślinę regularnie wraz z jej wzrostem.

Pielęgnacja pomidorów po posadzeniu

Po wysadzeniu pomidorów trzeba zadbać o odpowiednią ich pielęgnację, aby dobrze się rozwijały i sowicie owocowały.

Podlewanie

Pomidory lubią wilgotne podłoże, ale źle znoszą przelanie. Podlewaj je regularnie, najlepiej rano i bez moczenia liści, co zapobiega rozwojowi chorób grzybowych. W uprawie pod osłonami dobrze sprawdzają się systemy kroplujące. Podlewanie jest szczególnie ważne w okresie kwitnienia i zawiązywania owoców.

Istotna jest także temperatura wody. Najlepiej używać deszczówki lub odstanej wody o temperaturze zbliżonej do tej panującej w szklarni. Zbyt zimna może stres u roślin i zahamować ich rozwój.

Do podlewania pomidorów doskonale sprawdzi się kropelkowy system nawadniania.

Nawożenie

Nawożenie rozpocznij około 2 - 3 tygodnie od wysadzenia. Mogą to być nawozy wieloskładnikowe dedykowane pomidorom, zawierające dopasowane proporcje składników odżywczych albo nawozy organiczne w postaci biohumusu, kompostu czy gnojówek roślinnych, np. z pokrzywy, żywokostu lub skrzypu.

Usuwanie dolnych liści i bocznych pędów

Gdy pomidory zaczną zawiązywać owoce na dolnych gronach, trzeba usuwać dolne liście, które dotykają ziemi. Poprawia to cyrkulację powietrza i ogranicza ryzyko grzybowych chorób pomidorów. Jednak nie usuwaj więcej niż 3 sztuki tygodniowo, ponieważ są one niezbędne w procesie fotosyntezy.

Równie ważne jest przycinanie pędów bocznych, zwanych pasierbami lub wilczymi pędami, które wyrastają w kątach pomidorowych gałązek. Dzięki temu roślina skupi się na owocowaniu, a nie na nadmiernym rozroście.

Prowadzenie roślin i podwiązywanie

W szklarni lub tunelu najlepiej prowadzić pomidory na jeden lub dwa pędy i systematycznie podwiązywać je do podpór, dzięki czemu będą rosły prosto i owoce nie będą dotykać ziemi, a pielęgnacja będzie łatwiejsza.

Prowadzenie pomidorów na jeden lub dwa pędy pozwala uzyskać bogatszy plon.

Wentylacja i kontrola wilgotności powietrza

Zbyt wysoka wilgotność sprzyja chorobom grzybowym, np. zarazie ziemniaczanej. Dlatego codziennie trzeba wietrzyć szklarnię lub tunel, zwłaszcza rano i w ciepłe dni. Dbaj też o przewiewność między krzakami, nie sadź ich zbyt gęsto.

Monitorowanie stanu roślin i ochrona przed chorobami

Obserwuj pomidory każdego dnia. Jeśli zauważysz przebarwienia, plamy na liściach lub zniekształcone owoce, szybko reaguj. W razie potrzeby sięgnij po naturalne preparaty ochronne lub ekologiczne środki dopuszczone do uprawy amatorskiej.

Właściwe sadzenie i pielęgnacja pomidorów przynoszą owoc obfity.

Jeśli nie posiadasz szklarni, ale marzysz o własnych pomidorach, nic straconego! Z powodzeniem możesz je uprawiać na balkonie lub tarasie w donicy. Świetnie sprawdzi się tu doniczka Lechuza Quadro LS 21 z wbudowanym systemem nawadniania, który pomaga utrzymać odpowiedni poziom wilgoci.

Sadzenie pomidorów z rozsady w szklarni lub tunelu foliowym to sprawdzony sposób na wcześniejsze, zdrowsze i bardziej obfite zbiory. Kluczem do sukcesu jest odpowiedni termin, dobrze przygotowana rozsada, właściwe przygotowanie gleby i stanowiska do sadzenia pomidorów oraz konsekwentna ich pielęgnacja. Jednak jeśli poświęcisz im trochę czasu, z pewnością odwdzięczą się smakiem, którego nie da się porównać żadnym sklepowym odpowiednikiem.