Tuje to jedne z bardziej popularnych roślin, pojawiających się niemal w każdym polskim ogrodzie. Tuje nazywają się poprawnie żywotnikami, natomiast nazwa tuje jest spolszczeniem ich łacińskiiej nazwy Thuje. Występują w kilku rodzajach i wielu gatunkach. Ich różnorodność powoduje, że powszechnie wykorzystujemy je naszych ogrodach - jako żywopłot, jako pojedyncze akcenty, czy też uzupełnienie rabat. Popularność tuj jest wynikiem ich wielu zalet, ale nie każdy zdawał sobie sprawę, że mają też kilka istotnych wad. Obecne o tujach stało się głośno za sprawą informacji, że pewne substancje w nich zawarte są śmiertelnie niebezpieczne dla ludzi.
Jaka jest prawda o naszych ulubionych tujach? Czy rzeczywiście są niebezpieczne dla naszego zdrowia i życia? Co w takim wypadku z nimi zrobić?
Czy tuje szkodzą zdrowiu
Tuje cenimy za piękny wygląd przez cały rok i małe wymagania.
Tuja - czyli żywotnik zachodni - co o nim wiemy?
Tuja, a tak naprawdę żywotnik zachodni, to jedna i ta sama roślina. Nazwa powszechna tuja pochodzi od łacińskiej nazwy żywotnika, która brzmi Thuja. Tuja to roślina pochodząca z Ameryki Północnej - regionów Kanady i północnych Stanów USA.
W Europie tuje pojawiły się jako gatunek ozdobny w latach 30-tych XVI wieku.
Żywotnik jest w naturalnych warunkach wysokim, długowiecznym drzewem - osiąga wysokość 20 - 25 metrów. W Polsce dorasta do 15 m.
Czy tuje są trujące?
W ostatnim czasie rozpętała się w internecie prawdziwa burza - zwolennicy i przeciwnicy tuj, oskarżają się, obrzucają argumentami.
Czy tuje są rzeczywiście trujące i groźne dla zdrowia?
Tuje są bardzo popularnym gatunkiem, który właściwie jest numerem jeden, jeżeli chodzi o żywopłoty w naszych polskich ogrodach, dlatego pytanie to ściąga sen z powiek wielu ogrodnikom.
Prawdą jest, że w tkankach tuj zawarta jest bardzo toksyczna substancja, jaką jest tujon.
Tujon to substancja chemiczna, która zawarta jest w olejkach eterycznych wielu roślin ogrodowych, takich jak szałwia, jałowiec, wrotycz, bylica, piołun.
W żywotnikach, każda ich część nadziemna zawiera tujon, jednak najwięcej jest go w łuskach i pędach. W łuskach, które zawierają największa ilość olejków eterycznych, tujon stanowi aż 65% ich składu. Jednak ilość gałązek, jaką musielibyśmy zjeść, żeby doszło do zatrucia, jest naprawdę duża, dlatego przypadkowe zatrucie się żywotnikiem, jest właściwie niemożliwe.
Tujon nie rozpuszcza się w wodzie, ale jest doskonale rozpuszczalny w tłuszczu i alkoholu, dlatego tak popularne są alkohole z dodatkiem roślin go zawierających, np. absyntu czy nalewki szałwiowej.
Tujon ma zarówno działanie lecznicze, jak też może być szkodliwy. Tujon w małych dawkach pobudza układ ruchowy i umysłowy.
Tujon wykorzystywany jest w preparatach wpływających na układ krążenia, układ nerwowy, oddechowy, wspomagających trawienie, i pobudzających układ trawienia. Można go stosować tylko pod kontrolą lekarza.
Jednak zbyt duża dawka tujonu, która dostanie się do naszego organizmu, będzie powodować zaburzenia oddychania, duszności, kołatanie serca, arytmie. Duże ilości tujonu powodują drgawki, skurcze mięśni, a nawet przedawkowanie może spowodować śmierć. Dodatkowo zatrucie tujonem charakteryzuje się występowaniem halucynacji, silnego bólu głowy, mdłości, wymiotów, biegunki, podrażnienia układu pokarmowego.
Najczęściej do zatrucia dochodzi, w wyniku spożycia alkoholu, który powstał z połączenia roślin zawierających tujon. Mowa oczywiście o samorobnych trunkach, które wykonywane są w domowym zaciszu, bez wiedzy o tym, że może to być ostatni napój, jaki wypijemy… Czasem rośliny z tujonem są wykorzystywane celowo, do odurzania się i wywołania halucynacji. Eksperymenty takie równie często kończy się zatruciem.
Do zatrucia mogłoby dojść również, kiedy zjedliśmy naprawdę dużą ilość gałązek, łusek i igieł.
Ale zatruć możemy się również innymi roślinami, które rosną w naszym ogrodzie, a które potencjalnie mogą zostać zjedzone, gdyż są dużo bardziej atrakcyjne, np. owoce cisów, kwiaty naparstnicy.
Czy może nam zaszkodzić przebywanie w otoczeniu tuj i wdychanie powietrza, przesączonego ich zapachem?
Wydzielanie przez tuje olejków eterycznych, do powietrza w którym wypoczywamy, nie ma negatywnych skutków na stan naszego zdrowia. Dawka, jaką przyjmujemy w ten sposób jest zbyt mała, aby doszło do zatrucia organizmu.
Czy możemy bezpiecznie dotykać tuje?
Jest wysoce prawdopodobne, że kontakt skóry z krzewami tuj, wywołuje podrażnienie, zaczerwienienie albo wysypkę. Olejki występujące w gałązkach, mogą podrażniać skórę, dlatego wszelkie zabiegi pielęgnacyjne, powinniśmy wykonywać w rękawicach, oraz odzieży z długim rękawem. Jednak duży wpływ na reakcję organizmu w kontakcie z żywotnikiem, mają nasze uwarunkowania genetyczne. Podatność i skłonność do alergii, może dać się we znaki nawet w czasie pielęgnacji traw ozdobnych.
Czy sadzić tuje w ogrodzie?
W ostatnich latach tuje stały się bardzo popularne. Występują powszechnie, jako żywopłoty, a także inne akcenty ogrodowe. Ich popularność wynika przede wszystkim z walorów dekoracyjnych, oraz, jak się wydaje na początku, małych wymagań.
Jednak, wbrew pozorom, tuje posadzone w naszych ogrodach wymagają kilku zabiegów pielęgnacyjnych, aby ładnie wyglądać - przycinanie, nawożenie. Dlatego osoby poszukujące mało wymagających krzewów, mają od wyboru inne, równie dekoracyjne, a mniej pracochłonne krzewy. Niestety, mimo to, tuje bardzo często brązowieją, chorują. Jest to spowodowane faktem, że tuje, podobnie jak bukszpany, są szczególnie wrażliwe na
brak wody zimą. Zmieniający się klimat, słabe opady deszczu wiosną i latem, a dodatkowo
bezśnieżne zimy, powodują, iż thuje są kiepskim wyborem do polskich ogrodów. Jest wiele gatunków rodzimych, które pięknie wyglądają, a jednocześnie są przyjazne dla środowiska, dla polskich krajobrazów.
Żywopłot zajmuje sporą część ogrodu, dlatego warto wybrać gatunki przyjazne dla zwierząt.
Widok rządka tuj pod płotem, w połączeniu z trawnikiem na środku, zaczyna dominować ogrody - taki obrazek pojawia się wszędzie - w mieście, na wsi, na przedmieściach. Rządek tuj odgradzający ogród od lasu, żywopłot tuji przy jeziorze, w górach, nad strumieniem. To wcale nie wygląda dobrze! Tuje zaburzają nasz piękny, polski krajobraz. Bądźmy szczerzy, taki widok już dawno nam się znudził. Dodatkowo nie pasuje on do wielu krajobrazów, zaburza sielankowe wsie, i stylowe ogrody miejskie. Poza tym, nasz ogród, wygląda dokładnie jak kopia ogrodu sąsiada - niczym się nie wyróżnia. Poszukujesz sposobu, aby odgrodzić się od sąsiadów? Postaw na rodzime gatunki. Jest tego sporo…
Jakie jeszcze wady ma tuja?
Jest ona mało przyjazna dla środowiska, zwierząt, ptaków, owadów. Co prawda tuje stanowią schronienie dla nich, w czasie wiatru,
Nie każdy wie, że tuje są w naszym klimacie krótkotrwałe - żywopłot w dobrym stanie i kondycji pozostanie przez około 15 lat, później zacznie usychać, brązowieć, zestarzeje się i będzie wymagał wymiany.
Dlaczego więc tuje są tak popularne? Czemu niemal każda szkółka opiera na nich swoją produkcję?
Przede wszystkim wynika to z łatwości rozmnażania tuj. Zarówno ukorzenianie z sadzonek, czy rozmnażanie z nasion jest proste, a dalsza hodowla, mało wymagająca, dla szkółkarzy to czysty zysk, dlatego tak chętnie polecają oni tuje do ogrodów.
Dodatkowo tuje są bardzo popularne także w marketach budowlanych, czy innych sklepach. Wszędzie możemy natknąć się na ich sadzonki.
Bukszpan to ciekawa, zimozielona alternatywa dla tuj. Więcej o niej przeczytasz tutaj - Bukszpan - idealny do każdego ogrodu!
Czym zastąpić tuje?
Poszukujesz mało wymagających i atrakcyjnych, całorocznych roślin? Chcesz stworzyć z nich żywopłot, tło rabaty, przesłonić się?
Z powodzeniem możesz wykorzystać wiele naszych rodzimych gatunków drzew i krzewów, które:
- są dekoracyjne,
- są mało wymagające,
- są odporniejsze niż tuje,
- a także bardziej żywotne.
i nie muszą to być tuje.
Rośliny liściaste i iglaste, owocujące, kwitnące, z możliwością przycinania lub nie - do wyboru i koloru. Bogactwo gatunków pozwala stworzyć naprawdę atrakcyjny żywopłot, dopasowany do naszych potrzeb.
Na co możesz się zdecydować? Do dyspozycji mamy:
- jałowce - z których 2 gatunki występują naturalnie w naszych lasach, idealnie pasują więc zarówno do warunków klimatycznych, panujących w Polsce, jak też spełniają “wymagania dekoracyjne”
Jałowiec ma dekoracyjne owoce, jest zimozielony i odporny.
- świerki, wyglądają dobrze jako niestrzyżony, nieformalny żywopłot, a także dają dużo cienia, no i zimą możemy ubrać choinkę w ogrodzie,
- jodły, których soczysta zieleń zachwyca,
- sosny - wiele pasuje do donic, np. kosodrzewina, kto lubi może je przycinać, do dyspozycji jest wiele gatunków,
- cisy, (zimozielone)
- bukszpany, (zimozielone)
- liściaste graby i buki, idealne na żywopłot,
Graby i buki są bardzo atrakcyjne, dobrze znoszą cięcie i mają małe wymagania.
- irgi,
- laurowiśnie, (zimozielone)
Zimozielone liście rododendronów również sprawdzą się w roli nieformalnego żywopłotu.
Jeżeli podobają nam się kwitnące żywopłoty możemy zdecydować się na glicynię, hortensje, rododendrony, clematisy, róże czy pęcherznice.
Być może tuje nie są bardzo niebezpieczne dla naszego zdrowia, ale niestety wywierają duży wpływ na środowisko. Zastępuje się nimi wiele ciekawych i pożytecznych, rodzimych gatunków. Może pora to zmienić?
mała Mi
tak się właśnie ostatnio zastanawiałam, czy to prawda z tymi tujami, ale wydawało mi się to mało prawdopodobne, nie wiedziałam tylko, że nie są takie przyjazne dla środowiska. Poszukam chyba czegoś innego na żywopłot.
Anonim
Uważam, że to przesada z tymi trującymi tujami. Może i maja one jakies szkodliwe substancje, ale nikt nie każe ich dotykać . Niech sobie rosna w tym ogrodzie, nikomu nie zaszkodzą ;)
Akr
Nie rozumiem dlaczego artykuł zawiera opinie autora i usiłuje zniechęcić do tuj
Ogrodolandia.pl
Przytoczone przez nas informacje opierają się na faktach naukowych, przyrodniczych, rzeczywiście wynika z nich, że tuje nie są idealne do naszych ogrodów, ale nie narzucamy nikomu, co ma posadzić, jedynie doradzamy. Wybór zawsze należy do ogrodnika.
wodzu177
Z tą toksycznością Tuji nie przesadzajmy. Mamy w domach na wyciągnięcie ręki o wiele bardziej toksyczne rośliny np Difenbachia, fikusy,skrzydłokwiaty itd, które są kilkanaście razy bardziej trujące i nic sobie z tym nie robimy. Każdy kto ma choć trochę rozumu, to wie jak z nimi się obchodzić.
Ogrodolandia.pl
Chodzi o to, aby wiedzieć, co jest trujące, każdy z nas wiedząc o toksyczności rośliny, uważa na nią. To indywidualna decyzja, co sadzimy, ważne aby świadomie.
Mateusz
Pan piszący artykuł bardzo przesadza, mam dwa żywopłoty z tui i są długowieczne , jeden z tuji polskiej odmiany kornik ma 30 lat i jest piękny i niewymagający, drugi z pięknej odmiany tuja plicata forever gold ma 12 lat i cudnie zloty cały rok, niektóre odmiany są piękne jako soliter w ogrodzie np odmiana yellow ribbon czy spiralis , wagnerri, proszę nie pisać bzdur ze są krótkowieczne i nudne. po prostu Polacy sadza nudna odmianę tuja szmaragd , która jest rzeczywiście dominująca i nudna.
Magda
Jestem architektem krajobrazu i osobiście jestem przeciwnikiem żywopłotów z żywotników. Nie ma złych roślin i nie mam nic przeciwko sadzeniu ich w ogrodach. Ale to co dzieje się na podmiejskich osiedlach i o zgrozo polskich wsiach, jest dla mnie bardzo smutne. Z moich obserwacji wynika, że Polacy pierwsze co robią w ogrodzie po wybudowaniu domu, to posianie trawnika i obsadzenie granicy thujami. Przyczyną moim zdaniem jest głównie z braku pomysłu na zagospodarowanie przestrzeni i chęci szybkiego odgrodzenia się od sąsiada. Pudełkujemy osiedla, psujemy krajobraz, przesłaniamy osie widokowe i zasłaniamy światło słoneczne sobie i sąsiadom. Przemyślmy czy warto to robić. Żywotniki nie dają schronienia ptakom, tak jak inne żywopłoty, pszczoły, motyle omijają je z daleka, nie jest to też roślina rodzima. Jeśli ktoś jest zbyt leniwy, żeby przycinać żywopłot raz w roku, to wspaniałym rozwiązaniem są pnącza np. winobluszcz, który może mieć przyrost roczny nawet do 5m. A żeby odzyskać intymność w ogrodzie wystarczy otulić roślinnością taras czy miejsce, gdzie wypoczywamy. Nie twórzmy pudełek na naszych osiedlach! Zachęcam do chociażby przejrzenia internetu, projektów ogrodów czy literatury fachowej zanim zabierzemy się za nasadzenia w naszym ogrodzie. Pozdrawiam
Ogrodolandia.pl
Dziękujemy za Państwa opinie :)
Olszaq
Super komentarz powyżeh
Karol
Ja uważam ze thuje to takie trochę chwasty w polskich warunkach i nikt nie zdoła mnie przekonać, że jest inaczej. Pani Magda ujęła to bardzo trafnie i w zasadzie wyraziła także moją opinię na temat żywotników. Ludzie proszę ocknijcie się i przestańcie je w końcu sadzić, a już napewno nie w takich ilościach. Mamy nasze piękne polskie świerki, jodły czy sosny, które są dużo szlachetniejsze i piękniejsze od thuj!
Oli
Ja oprócz thuji mam ich dużo, również są jałowce, świerki i sosny, lubie cisze i spokój, parawan od kurzu i wiatru, wiec przestańcie bredzić, pozatym to moja sprawa )
Marika
W moim ogrodzie (500m2) jest bardzo dużo thuni ok 100 między innymi przy granicy różne odmiany mąż je bardzo lubił. Ogród wygląda jak park. Ja nie chcę tuji I nie wiem jak się ich pozbyć bez wielkiego wysiłku. Sądząc tuje zastanówcie się że lata lecą a drzewa rosną i dominują na działce.
Jola
Całkowicie zgadzam się z Panem Karolem. Piękne są nasze iglaki.
Rafał
W ostatnich latach zrobiła się straszna moda na krytykowanie tui. Najśmieszniejszym i najgłupszym argumentem jest ich rzekoma szkodliwość dla zdrowia. Powtarzają ją ludzie, którzy zapewne każdego dnia ładują w siebie tony szkodliwego jedzenia faszerowanego hormonami, glifosatem i konserwantami, który powoli ich zabijają. Zresztą, tak jak ktoś napisał wcześniej, ludzie w domach często mają o wiele bardziej szkodliwe kwiaty i nawet o tym nie wiedzą, a mają to pod dachem w przeciwieństwie do tuj. Co do względów estetycznych itd. Rozumiem, że niektórych skręca na widok tui, bo od kilkunastu lat rosną one praktycznie przy każdym nowym pobudowanym domu (Szmaragdy) i temat musiał się w końcu przejeść. Ale każdy sadzi to na co ma ochotę i to nawoływanie, żeby nie sadzić tui, bo szanownym redaktorom tego typu blogów to przeszkadza, jest śmieszne. I te rzekome alternatywy w postaci świerków, grabów, sosen itp. jako żywopłot... I tak dla przykładu, świerki mogą być formowane jako żywopłot, ale jest z tym sporo zachodu i jest większa szansa, że zmarnieje o wiele prędzej niż tujowy żywopłot ze względu na różne choroby. Żywopłoty z drzew liściastych w ogóle pomijam, bo jedną z głównych zalet tui jest ich zielony kolor przez cały rok. Idę o zakład, że gdyby na miejscu tui były dla przykładu tak zachwalane graby i byłaby na nie taka sama moda od lat, to byłby on dosłownie tak samo krytykowany na tego typu blogach, bo nie byłby cool & trendy.
Krzesimir
Moja wizyta na tej stronie, została sprowokowana przez sąsiada, który wczoraj zakomunikować mi, że mam usunąć wszystkie tuje z podwórka, bo wejdzie do domu choroba i nie wyzdrowiejemy. Rzeczywiście jest ich sporo, ponieważ posadzone są wzdłuż siatki po obu stronach podwórka. Dla mnie może i nudno, ale idealnie osłania podwórko z jednej strony przed wiatrem i kurzem (obok pole uprawne, które w czasie prac polowych jest istnym tabunem kurzu), a z obu stron przed sąsiadami. Nasz dom stoi na górce w stosunku do sąsiednich zabudowań i bez tych tujowych żywopłotów, było mało komfortowo, oczywiście mogliśmy wystawić betonowy płot na dwa metry, może dla niektórych wtedy nie byłoby nudno, ale dla mnie nie do przyjęcia.
Dzięki za ten artykuł
Kiedy budowałem dom(jakieś 30 lat temu), wydawało mi się, że to taki prestiż mieć szpaler tui, najlepiej wokoło , przy ogrodzeniu. Posadziłem więc te cmentarne drzewa i męczyłem się kilkanaście lat. Było to kosztem za tzw. wygodę, choć zresztą pozorną. Po latach mam jedną radę: zobaczcie, jak na tuja ch tętni życie, a jak na naszych rodzimych drzewach. No, chyba, czujemy się mądrzejsi od natury, to delektujemy się "wygodą" i prestiżem, tylko nie uszczęśliwiajmy tym sąsiadów, sadźmy je w środku własnej posesji.
Artur
Tak, tuje sadzą ludzie bez wyobraźni. Zdarza się, że działeczka wąziutka i tuje po obu stronach, bo sąsiedzi widzą co się wyrabia. Obsadzę tujami, to nie zobaczy nikt, żem grubas:). Po swojej stronie przytnie te tuje raz w roku, a co po stronie sąsiada, to mnie nie obchodzi. Takie podejście durnych i głupawych ludzi. I "szczęśliwy" sąsiad musi ogarniać za sąsiada głupka i przycinać, bo przerastają na drugą stronę tuje uwielbiane przez przychlastów. Ogarnijcie się ludziska, jest tyle pięknych roślin do wykorzystania aby odgrodzić się od sąsiadów ,jak tak bardzo chcesz. Mam taką propozycję dla tych, co tak się izolują od sąsiadów WYPROWADZIĆ SIĘ NA BEZLUDNĄ WYSPĘ zawsze można i będziesz typie sam.
Marek
Jako miłośnik tui, obsadzony prawie dookoła, wszystkich miłośników ogrodów gorąco namawiam do niewyżerania roślin z własnego ogrodu. Bo się naprawdę potrójecie. Co innego pokrzywy, jeśli ktoś dysponuje takową.
Keto
No na szczęście mieszkam na wsi , blisko lasów sosnowych i pól i nie potrzebuję odgradzać się od tak sielskich krajobrazów. Jednak krótkie bo krótkie , ale jakieś tam małe doświadczenie z kilkoma tujami mam i upoważnia mnie to do wypowiedzenia się w tym temacie :) Tui mieliśmy sześć sztuk i były tylko takim przerywnikiem tzn czymś uporządkowanym co rośnie prosto, kolumnowo, takim punktem ładu . Ale rzeczywiście , pomimo wszelkiej pielęgnacji - 15 lat i koniec.....zaczęły się robić brzydkie od wewnątrz. Pomimo naszych wysiłków w ratowaniu ich, zrobiły się rzadkie i prześwitujące. Na koniec był silny wiatr i połamało tuje . Nie mieliśmy najmniejszego zamiaru sadzić nowych. Nie chodziło nam o ogród na pokaz tylko o prawdziwy wiejski klimat, a te kilka tui to tak naprawdę nie wiem skąd mieliśmy taki pomysł ? I jeszcze jedno , faktycznie omijały je ptaki , motyle....tylko pająki plotły na nich swoje sieci...więc może przyroda sama nam podpowiada.....
Suzugo
Mam tuje od 20 lat. Ptaki zakładają w nich gniazda oraz całe stadka przylatują na posilek z szyszeczek tuj. Szukają w nich też innych , drobnych do zjedzenia żyjątek. Dzisiaj rano buszowaly w nich dwa piękne dzięcioły. Przez parę lat , jeż miał miedzy tujami swój domek, ktory sam sobie zbudował z uschniętych gałązek.
Mirek Bieniak
Sprawdziłem ten artykuł z ciekawości, ponieważ kupiłem chatę w 2008r.(Floryda) Tuje, już były i nadal są, natomiast mój znajomy, też kupił dom, kilka kilometrów, (czy mil)dalej z tujami, przed domem. Wyciął je, winiąc, że spowodowały u niego astmę. Nie papierosy, które palił od 50- ciu+ lat. Jeśli się doszukam, że są szkodliwe, to może też się ich pozbędę.
Dominika
7 lat temu zakupiłam już bardzo wysokie tuje by mieć po prostu trochę prywatności. Szczerze, dorosłe tuje wymagają dużo pracy. Jest masa bałaganu kiedy nie czyści się ich od środka. Zalety? Mam u siebie w ogrodzie ogromną ilość ptaków, a z tym praktycznie wcale robaków, komarów czy much, a podkreślę mieszkam na wsi. Ptaki uwielbiają budować gniazda w tujach, bo są dla nich bardzo bezpieczne. Reszta to już gust każdego indywidualny. Każde drzewo wymaga pielęgnacji. Pamiętajmy o tym.
zecia
Plotki o szkodliwości tui wynikają z nieporozumień. Tujon, substancja obecna w żywotnikach, jest potencjalnie toksyczny, ale tylko w dużych stężeniach, np. przy spożyciu destylatów z rośliny. W codziennym kontakcie, jak przycinanie czy sadzenie, tuje nie stanowią zagrożenia, o ile nie wcieramy soku w skórę czy oczy. Alergicy mogą odczuwać swędzenie, ale to indywidualna reakcja, nie reguła. Nie ma dowodów, że tuje „zatruwają” otoczenie czy szkodzą zwierzętom domowym. Warto jednak unikać sadzenia ich blisko placów zabaw, by dzieci nie miały kontaktu z igłami. Tuje to piękne i praktyczne rośliny – przy odrobinie rozwagi nie ma się czego bać, a mity o ich szkodliwości można włożyć między bajki.
Jan Kowalski
W tujach faktycznie ptaki budują gniazda, u mnie kosy, które wyciągają z gleby pędraki. W koronie na szczycie tui jest mnóstwo biedronek, także bąki..i inne owady. Pszczoły nie. gdyż nie ma kwiatów i pyłków. Dużo pracy jest z rudym igliwiem, które trzeba strząsać ze środka drzew, gdzie nie dociera światło.